In pagburus bukun ula-ula (1)


Kiyasulat sin pitsa 3 sin bulan February tahun 2013.

Bismillah. In hisulat ku ini dedicated pa katan sin bangsa Fatima, luba na in manga kainaan ha tilibut sin dunya ini.

    Dayng namán ha manga kahadis-hadisan sin Panghu’ natu’ Nabiy Muhammad (Salla Allahu ‘alayhi wa sallam) sampay pa manga ka-áyat-ayatan ha Qur’an mahamulliya, malaggu’ tuud in panghalgai sin Islam ha manga kababaihan, labi-luba na in manga sila kainaan. Bang ta asubuhun mayta’, hambuuk ha manga salaggu-laggu parsababan diy amuna in gaus nila tumatas sin hambuuk hinang landu’ in hunit, sakit iban bug-at niya. Amuna in pagburus.

          Manga taymanghud ku, bukun langug-langug in pagburus.  

    Dayng namán ha katagna’ sin pagburus sin hambuuk babai, mataud na indaginis metabolic changes in jumatu ha baran niya. Yan na in ngumiy’ in parasahan kahaba’ adlaw (sampay mabut magsuka), dumaran in panghinglaw, pag-ubus di’ na kaingatan bang unu in parasahan niya. Ha lawm sin 3 bulan makauna (1st trimester) magsaddiya na yan in baran niya ha bata’-bata’ yaun na inut-inut timubu’ ha kulangan-bata’ (uterus) sin ina'. In makauna 3 bulan ini mahalga’ tuud ha paglaggu’ sin bata’ pasal dayndiy tumagna’ in pagdevelop sin manga mahalga’ udjut-baran (organs) sin bata’-bata’ biya’ na sin utuk (brain) iban sin jantung (heart) niya. 

          Pag-abut tuw bulan pa taas inut-inut na yan lumaggu’ in bata’-bata’. Ha manga waktu ini (luba na ha hika-upat bulan) tumagna’ na magfunction in jantung sin bata’-bata’, tumagna’ na in paglibut sin dugu’ niya magdihil, maghatud sin tiyap-tiyap kalalagihan sin tiyap-tiyap udjut-baran niya. Dayndiy tibuuk na in tamuning (Placenta) sin bata’, amun mahinang muna-muna parsugpatan sin Ina’ pa anak niya. Hambuuk ha maka-ajayb ha tamuning ini, misan sila yaun nahinang sapantun “parsugpatan” sin duwa, diy’ tuud misan maglamugay in dugu’ sin ina’ iban sin anak. Misan awn sakit in Ina’ ha rugu’, diy’ tuud malamin in anak misan unuhun. Allahu Akbar! Sangat Makawasa in Tuhan!

          Agun in katán sin nutrients dayng ha pagkaunun sin Ina’ harap na madtu katan pa anak niya lumabay ha tamuning yadtu. Biháun kumusug na kumaun in Ina’ pasal bukun na hambuuk tau, bat duwa na in piyapakaun niya ha lawm baran niya; subay di’ na siya pagpasád ha pagkaun. Tumagna’ na sambil in pagtawagun “pangiram” sin ina' (Allahu Alam mahi awn bihadtu).  Sa’ misan bihadtu, sibu’ da kumaun mataud atawa kan kumaun tiyu’-tiyu’ in Ina’, in kamatauran sin pagkaun harap da madtu pa anak… Di’ tuud hapdiun in anak pasal manglawag tuud in baran sin Ina’ dugaing dán amun hika-support sin anak niya.

          Sawpama in mineral Iron. In Iron (Fe) ini malaggu’ panyap kalagihan ha paghinang sin dugu’-pula pagtawagun Red Blood Cells (RBC). Na in Iron content ha baran sin kababaihan bukun burus tiyu’-tiyu’ da (2.5 g) bang mu papagsilangun iban sin ha kausugan (hangkan isab labi mataud cases sin kababaihan in awn Anemia).  Maluhay ra isab magkalawa’ in Iron ha baran natu’ pasal kulang da in taud nila ini in magka-retain ha baran (magkará agun katan ha najis iban ihi’). Hilamud ta pa in taud sin dugu’ magkalawa’ kanila bulan-bulan ha kahaba’ awn sila bisíta.

          Na biya’diin na bang sila magburus? Bang burus in babai, in kamatauran (bang bukun katán) sin Iron niya harap madtu katán pa anak. Nasabbut natu’ sin kalagihan in Iron ha paghinang dugu. Na maglagi ra isab in anak ha yadtu pasal awn na siya dugu’ isab kaniya kandiy dayng ha Ina’ niya. Misan pa yan  biya’diin in taud sin Iron ha ina’ (mataud na ka atawa tiyu’-tiyu’),  in katán yadtu hiruhal sin Ina’ pa Anak niya! Magpati-ág na in Ina’ malayngkan sibu’ da sila maglagi hádtu! Maa shaa Allah! Hambuuk ini malaggu’ pamintangan kátu’ niyu sin bunnal tuud “Pagjihad” in pagburus sin manga kababaihan.




Comments

Popular posts from this blog

Applying for UP College of Medicine

Y'know Lapu-Lapu? He is not a Filipino!

Pre-Departure Reflections